Blog specjalisty Marcina Małachowskiego z zakresu prawa oraz z zakresu finansów.

Co może zostać zlicytowane rolnikowi

Minister Sprawiedliwości w porozumieniu z Ministrem Rolnictwa oraz Ministrem Finansów określi rozporządzeniem, jakie przedmioty należące do rolnika prowadzącego gospodarstwo nie podlegają egzekucji.

Na podstawie komentowanego przepisu wydane zostało rozporządzenie Ministra Sprawiedliwości z dnia 18 maja 1966 r. w sprawie określenia przedmiotów należących do rolnika prowadzącego gospodarstwo, które nie podlegają egzekucji sądowej (Dz.U. Nr 21, poz. 138). Por. także § 74 – § 79 rozp. w sprawie czynn. komorników oraz A. Zieliński: Egzekucja świadczeń pieniężnych od rolników, NP 1966, nr 11, s. 1396.

1) sumy i świadczenia w naturze wyasygnowane na pokrycie wydatków lub wyjazdów w sprawach służbowych

2) sumy przyznane przez Skarb Państwa lub jednostki gospodarki uspołecznionej na specjalne cele (np. stypendia, wsparcia itp.), chyba że wierzytelność egzekwowana powstała w związku z urzeczywistnieniem tych celów albo z tytułu obowiązku alimentacyjnego

3) prawa niezbywalne, chyba że możność ich zbycia wyłączono umową, a przedmiot świadczenia nadaje się do egzekucji albo wykonanie prawa może być powierzone komu innemu

4) wierzytelności przypadające dłużnikowi od państwowych jednostek organizacyjnych z tytułu dostaw, robót lub usług przed ukończeniem dostawy, roboty lub usługi w wysokości nie przekraczającej 75% każdorazowej wypłaty, chyba że chodzi o wierzytelność pracowników dłużnika z tytułu pracy wykonywanej przy tychże dostawach, robotach lub usługach

5) świadczenia z ubezpieczeń osobowych oraz odszkodowania z ubezpieczeń majątkowych, w granicach określonych w drodze rozporządzenia przez Ministrów Finansów i Sprawiedliwości nie dotyczy to egzekucji mającej na celu zaspokojenie roszczeń z tytułu alimentów.

§ 2. W wypadkach wymienionych w pkt 1 i 2 paragrafu poprzedzającego nie podlegają egzekucji również sumy i świadczenia w naturze już wypłacone lub wydane.

§ 3. W wypadku wymienionym w pkt 4 paragrafu pierwszego dopuszczalne jest jednak zajęcie kwoty, która dłużnikowi przypadnie po wykonaniu dostawy, roboty lub usługi.

1. Wyłączone są spod egzekucji świadczenia w naturze lub pieniężne na określone cele. Obojętnie, czy świadczenia te są wyasygnowane przez jednostki uspołecznione, czy też nie uspołecznione nie ma znaczenia okoliczność, w jakiej formie są one świadczone, a więc czy w formie gotówkowej, czy bezgotówkowej, zarówno nie wypłacone, a tylko należne, jak i już wypłacone (§ 2 art. 831 k.p.c.). „Świadczeniami w naturze” są np. zakwaterowanie w miejscowości, do której dłużnik był delegowany, paliwo do samochodu dłużnika, którym wyjeżdża w sprawach służbowych. Odróżnić należy sumy i świadczenia w naturze wyasygnowane na pokrycie wydatków w sprawach służbowych od sum i świadczeń w naturze wyasygnowanych na pokrycie wyjazdów w sprawach służbowych. Do pierwszych należy zaliczyć wydatki na opłacenie hotelu, umundurowanie itp., a do drugich – koszty przejazdu, diety. Świadczenia te nie podlegają egzekucji, ponieważ służą określonym celom związanym z wykonywaniem zadań służbowych i na ich realizację są przeznaczone. Korzystają one z ograniczeń dopóty, dopóki służą właśnie tym celom. Jeżeli sumy i świadczenia już pokryły wydatki lub koszty wyjazdów w sprawach służbowych, to ewentualnie pozostała już po ich pokryciu jakaś suma, nie korzysta z tyh ograniczeń. Pod omawiane pojęcie można podciągnąć również wydatki i koszty przeniesienia się dłużnika do innej miejscowości.

2. W pkt 2 komentowanego przepisu wymieniono przykładowo sumy nie podlegające egzekucji np. stypendia, wsparcia (zapomogi) przyznane przez Skarb Państwa. Można by tu jeszcze dodać sumy przyznane na cele inwestycyjne należą bowiem one do sum przyznanych na specjalne cele, a także subwencje na cele krzewienia kultury, oświaty. Sumy te zwolnione są w całości od egzekucji, nie ma do nich zastosowania art. 833 k.p.c. Jednakże egzekucja jest dopuszczalna na pokrycie wierzytelności powstałych w związku z urzeczywistnieniem celów, na które zostały przyznane, a także egzekucja na podstawie tytuułu wykonawczego nakazującego uiszczenie wierzytelności powstałej z tytułu obowiązku alimentacyjnego. Należy zwrócić uwagę na to, że sformułowanie art. 831 §1 pkt 2 k.p.c. jest węższe od sformułowania art. 1081 k.p.c., w którym jest mowa o świadczeniach alimentacyjnych obejmujących alimenty i świadczenia mające charakter alimentacyjny, czyli renty, natomiast w art. 831 § 1 pkt 2 k.p.c. chodzi o alimenty w rozumieniu art. 1 28 i 130 k.r.o.

3. W doktrynie przyjmuje się, że wszystkie prawa są zbywalne. O ich niezbywalności rozstrzyga albo ich szczególny charakter (właściwość), albo też przepis prawa. Ze względu na swój charakter niezbywalne są prawa osobiste oraz przeważająca część praw niemajątkowych, a zatem i praw rodzinnych. Prawa majątkowe zaś są z nielicznymi wyjątkami zbywalne, a niezbywalność tych praw może wynikać tylko z przepisu prawa np. niezbywalne jest użytkowanie (art. 254 k.c.), służebności osobiste (art. 300 k.c.) oraz uprawnienie do ich wykonywania, prawo odkupu oraz prawo pierwokupu (art. 595 § 1 i 602 § 1 k.c.), prawo dożywocia (art. 912 k.c.). Wierzytelności są na ogół zbywalne, nawet bez zgody dłużnika, chyba że sprzeciwiałoby się to ustawie, zastrzeżeniu umownemu lub właściwości zobowiązania. Niezbywalne są roszczenia przewidziane w art. 444-448 k.c., z wyjątkami określonymi w art. 449 i 445 § 3 k.c. Zasadą jest, że nie można przez czynność prawną wyłączyć albo ograniczyć uprawnienia do przeniesienia, obciążenia, zmiany lub zniesienia prawa, jeżeli według ustawy prawo to jest zbywalne (art. 57 § 1 k.c.). Dopuszczalne jest jedynie zobowiązanie się uprawnionego, że nie dokona oznaczonych rozporządzeń prawem (art. 57 § 2 k.c.). Od tej zasady istnieją wyjątki, np. z mocy art. 509 § 1 k.c. strony mogą wyłączyć zbywalność wierzytelności na osobę trzecią bez zgody dłużnika (S. Grzybowski w: System prawa cywilnego, część ogólna, Wrocław-Warszawa-Kraków-Gdańsk-Łódź 1985, s. 227-228).

Nie podlegają egzekucji prawa niezbywalne, ale podlegają jej prawa zbywalne, których zbywalność może być wyłączona tylko przez czynność prawną (umowę). Jeżeli prawa niezbywalne zostały przyznane prawomocnym orzeczeniem lub uznane na piśmie i stały się wymagalne, podlegają one egzekucji, jeżeli przedmiot świadczenia nadaje się do niej. Poza tym dopuszczalna jest egzekucja z samego prawa, gdy wykonanie go może być powierzone innej osobie, np. użytkowanie może być wykonywane przez inną osobę niż przez użytkownika (art. 254 k.c.).

4. Wymaga wyjaśnienia pojęcie „dostawy, roboty i usługi”, wierzytelności bowiem przypadające dłużnikowi z tego tytułu od państwowych jednostek organizacyjnych w wysokości nie przekraczającej 75% każdorazowej wypłaty nie podlegają egzekucji. Otóż, przez „dostawę” należy rozumieć umowę, na podstawie której dostawca zobowiązuje się do wytworzenia rzeczy oznaczonych tylko co do gatunku oraz do ich dostarczenia częściami albo periodycznie, a odbiorca zobowiązuje się do odebrania tych rzeczy i do zapłacenia ceny (art. 605 k.c.). Samego zaś pojęcia „roboty” ustawodawca nie określa. W kodeksie cywilnym znana jest umowa o roboty budowlane (art. 647 k.c.), pojęcia „roboty” jednak nie można odnosić tylko do robót budowlanych. W doktrynie określenie „roboty” łączy się z pojęciem umowy stanowiącej odmianę umowy o dzieło, przewidującej uzyskanie oznaczonego rezultatu (E. Wengerek w: Komentarz do k.p.c. s. 263). Jedna strona zobowiązuje się do oddania przewidzianego w umowie obiektu, a druga zaś do jego odbioru i zapłaty umówionego wynagrodzenia. Natomiast pojęcie „usługi” łączy się z przedmiotem umowy zlecenia.

Od ograniczenia egzekucji z wierzytelności wymienionych w pkt 4 § 1 art. 831 k.p.c. ustanowiono dwa wyjątki. Pierwszy dotyczy wierzytelności pracowników dłużnika z tytułu pracy wykonywanej przy tychże dostawach, robotach lub usługach. Drugi zaś polega na dopuszczalności zajęcia kwot, które przypadną dłużnikowi po wykonaniu dostawy, roboty lub usługi (§ 3 art. 831 k.p.c.)

5. Wyłączone są spod egzekucji świadczenia z ubezpieczeń osobowych oraz odszkodowania z ubezpieczeń majątkowych w wysokości trzech czwartych części tych świadczeń i odszkodowań. Ograniczenia te jednak nie dotyczą egzekucji mającej na celu zaspokojenie roszczeń alimentacyjnych oraz składki należnej zakładowi ubezpieczeń z tytułu ubezpieczeń osobowych i majątkowych (§ 1

i 2 rozporządzenia Ministrów Finansów oraz Sprawiedliwości z dnia 4 lipca 1986 r. w sprawie określenia granic, w jakich świadczenia z ubezpieczeń osobowych i odszkodowania z ubezpieczeń majątkowych nie podlegają egzekucji sądowej – Dz.U. Nr 26, poz. 128).

This entry was posted in Kodeks. Bookmark the permalink.

2 Responses to Co może zostać zlicytowane rolnikowi

  1. Wlodi says:

    Ehh nic tylko być rolnikiem 🙂

Dodaj komentarz

Twój adres email nie zostanie opublikowany. Pola, których wypełnienie jest wymagane, są oznaczone symbolem *