Blog specjalisty Marcina Małachowskiego z zakresu prawa oraz z zakresu finansów.

Artykuł 1081 § 3 k.p.c.

stanowi, że jeżeli dłużnik odbywa karę pozbawienia wolności, wierzyciel może złożyć tytuł wykonawczy (na zaspokojenie roszczeń alimentacyjnych) bezpośrednio naczelnikowi zakładu karnego, który obowiązany jest wypłacić należności za pracę dłużnika lub jego pieniądze znajdujące się w depozycie zakładu karnego w granicach określonych wart. 53 k.k.w. Zgodnie zaś z art. 53 § 1 k.k.w. z przypadającej skazanemu części należności wolne jest od egzekucji 60% tej części, nie więcej niż wysokość najniższego wynagrodzenia w uspołecznionych zakładach pracy, a ponadto dodatek za pracę uciążliwą, niebezpieczną i szkodliwą dla zdrowia. Jeżeli jednak wysokość przypadającej skazanemu części należności została podwyższona ze względu na ciążący na nim obowiązek alimentacyjny, z podwyżki tej może być prowadzona jedynie egzekucja dla zaspokojenia roszczeń alimentacyjnych. Z pieniędzy znajdujących się w depozycie zakładu karnego wolne od egzekucji są sumy otrzymywane przez skazanego od osób najbliższych do wysokości określonej w regulaminie. W każdym razie nie podlega egzekucji kwota niezbędna na pokrycie kosztów przejazdu skazanego z zakładu karnego do miejsca zamieszkania i na wyżywienie w ciągu najbliższych dni po zwolnieniu, wysokość tej kwoty określa regulamin.

Stosownie zaś do art. 1081 § 4 k.p.c. przewidziana w § 3 tego przepisu wypłata wynagrodzenia dłużnika skazanego na karę pozbawienia wolności nie może być dokonywana, jeżeli wniosek złożyło kilku wierzycieli, a należności za pracę dłużnika lub jego pieniądze znajdujące się w depozycie zakładu karnego nie wystarczają na zaspokojenie wszystkich wierzytelności lub jeżeli są zajęte przez organ egzekucyjny. W takim wypadku konieczne jest złożenie wniosku o

wszczęcie egzekucji do właściwego komornika lub komornika prowadzącego już egzekucję przeciwko dłużnikowi na rzecz innych wierzycieli, który sporządzi plan podziału egzekwowanej kwoty pomiędzy wszystkich wierzycieli.

Szersze zastosowanie w praktyce ma pozaegzekucyjny tryb zaspokojenia wierzyciela w drodze potrąceń dokonywanych przez uspołecznione zakłady pracy na podstawie przedstawionego przez wierzyciela tytułu wykonawczego (art. 88 k.p.) Zakład pracy występuje tu w roli organu ęi/asZ-egzekucyjnego. Dokonuje on bowiem potrąceń z wynagrodzenia za pracę dłużnika w ramach art. 87 k.p. Czynności te wykonuje jako podmiot stosunku pracy wyposażony w atrybuty władzy przysługującej organowi egzekucyjnemu. Ponieważ uprawnienia władcze uspołecznionego zakładu pracy w zakresie egzekucji są ograniczone, przeto nie jest on organem egzekucyjnym, można go jedynie nazwać organem ętyasZ-egzekucyjnym.

Omawiane postępowanie nie jest obligatoryjne, a tylko fakultatywne. Do wierzyciela należy wybór postępowania egzekucyjnego lub pozaegzekucyjnego, to ostatnie jednak może być prowadzone pod pewnymi warunkami, które najlepiej określić od strony negatywnej, a mianowicie – nie może być prowadzone postępowanie pozaegzekucyjne:

1) gdy kilku wierzycieli dochodzi do zaspokojenia roszczeń alimentacyjnych w stosunku do tego samego dłużnika, a kwota, która ma być potrącona z wynagrodzenia za pracę, nie wystarcza na zaspokojenie ich wszystkich w pełnej wysokości,

2) gdy wynagrodzenie za pracę zostało zajęte w trybie egzekucji sądowej lub administracyjnej (art. 88 § 1 pkt 1 i 2 k.p.),

3) gdy dochodzi się należności na rzecz jednostki gospodarki uspołecznionej, a mają być również potrącone należności na rzecz kilku wierzycieli, łączna suma zaś nie wystarcza na pełne pokrycie wszystkich należności (art. 89 pkt 1 k.p.). Poza tym potrąceniu podlegają nie wszystkie wierzytelności, a tylko te, które zostały wymienione w art. 87 § 1 k.p., są to:

– przypadające państwu: podatek od wynagrodzeń i składka na cele emerytalne,

– sumy egzekowane na mocy tytułu wykonawczego,

– zaliczki pieniężne udzielone pracownikowi,

– kary pieniężne przewidziane w art. 108 k.p.

Natomiast inne należności nie mogą być potrącane, chyba że pracownik wyraził zgodę na ich potrącenie na piśmie (art. 91 k.p.).

W literaturze przypisuje się złożeniu w zakładzie pracy wniosku wraz z tytułem wykonawczym takie same skutki prawne, jak zawiadomieniu zakładu pracy przez komornika o zajęciu określonej części wynagrodzenia pracownika. Rozważenie tej kwestii wymaga zastanowienia się nad „odpowiednim” stosowaniem przepisów k.p.c. i przepisów o egzekucji administracyjnej świadczeń pieniężnych od potrąceń należności w ramach art. 87-89 k.p. (art. 90 k.p.) Otóż, „odpowiednie” stosowanie określonych przepisów do instytucji uregulowanej w innej gałęzi prawa może prowadzić do zastosowania wprost danej normy albo może polegać na zastosowaniu jej z modyfikacjami właściwymi omawianej instytucji, albo w ogóle nie może mieć zastosowania, bo nie da się pogodzić z nową instytucją. Aby stwierdzić w jakim zakresie przepisy k.p.c. i ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji miałyby zastosowanie, należałoby

przebadać wszystkie przepisy tych aktów prawnych łączących się z tematem i odnieść je do instytucji potrącenia. Taka operacja byłaby żmudna, a dla naszych potrzeb zbędna. Najważniejsze bowiem jest określenie skutków wywołanych przez złożenie wniosku o pozaegzekucyjne potrącenie. Przypisywanie mu skutków zajęcia wynagrodzenia za pracę jest daleko idące, skoro zawiadomienie dłużnika o wszczęciu przeciwko niemu postępowania egzekucyjnego lub powzięcia przez niego wiadomości o tym nie ma znaczenia, gdy chodzi o wywołanie skutków zajęcia. Zresztą konstrukcja ta nie miałaby praktycznej wartości, gdyż do chwili dokonania przez zakład pracy potrącenia zajęcie nie dochodziłoby do skutku i pracownik mógłby rozporządzać swoim wynagrodzeniem. Przy potrąceniu na podstawie art. 88 i 89 k.p. chodzi o czynność uproszczoną podjętą jednorazowo, i to nawet dla potrąceń świadczeń o charakterze periodycznym. Sprowadza się ona do wyłączenia z wynagrodzenia dłużnika określonej kwoty, pozbawienia go możliwości rozporządzania nią i przekazania jej wierzycielowi. Bezskuteczność rozporządzania przez dłużnika wyodrębnioną z jego wynagrodzenia kwotą, na skutek czynności potrącenia zakładu pracy, zbliża ją do skutków zajęcia wynikających z art. 885 k.p.c. i art. 69 § 2 ustawy o post. egz. w adm. Jednakże ową bezskuteczność rozporządzania przez dłużnika wymienionym wynagrodzeniem należy odnieść do określonego zdarzenia, którym jest złożenie przez wierzyciela do uspołecznionego zakładu pracy wniosku o potrącenia.

W piśmiennictwie wyłonił się spór co do dalszego postępowania zakładu pracy, jeżeli powstała jedna z przeszkód przewidzianych w art. 88 lub 89 k.p., np. wynagrodzenie za pracę zostało zajęte w trybie egzekucji sądowej lub administracyjnej. Można bronić zapatrywania, że w takim przypadku zakład pracy powinien zaprzestać dalszych potrąceń i zwrócić tytuł wykonawczy wierzycielowi (W. Broniewicz: Kodyfikacja prawa pracy a sądowe postępowanie egzekucyjne, PUG 1975, nr 11 -12, s. 326), a także że powinien nadal potrącać odpowiednie kwoty i przekazywać je komornikowi w celu sporządzenia przez niego planu podziału potrąconych sum (J. Broi w: Komentarz do kodeksu pracy, praca zbiorowa: G. Bieniek, J. Broi, A. Krajewski, W. Masewicz, J. Szczerski: Kodeks pracy. Komentarz, pod red. J. Jończyka, Warszawa 1977, s. 315). Drugie stanowisko – jako praktyczniejsze i leżące w interesie wierzyciela – zasługuje na aprobatę.

Wysokość potrąceń zależy od rodzaju wierzytelności, potrącenia mogą być dokonywane w razie ściągania świadczeń alimentacyjnych – do wysokości trzech piątych wynagrodzenia, w razie ściągania innych należności lub potrącania zaliczek pieniężnych – do wysokości połowy wynagrodzenia. Nie mogą one w sumie przekraczać połowy wynagrodzenia, a łącznie z potrąceniami alimentów – trzech piątych wynagrodzenia. Wysokość tych potrąceń nie dotyczy kar pieniężnych określonych w art. 108 k.p.

Instytucja potrąceń przewidziana została również w ustawie z dnia 14 grudnia 1982 r. o zaopatrzeniu emerytalnym pracowników i ich rodzin (Dz.U. Nr 40, poz. 207 z późn. zm.).

This entry was posted in Kodeks. Bookmark the permalink.

Dodaj komentarz

Twój adres email nie zostanie opublikowany. Pola, których wypełnienie jest wymagane, są oznaczone symbolem *