Blog specjalisty Marcina Małachowskiego z zakresu prawa oraz z zakresu finansów.

Co wynika z doświadczeń Helsińskiej Fundacji Praw Człowieka?

Z doświadczeń Helsińskiej Fundacji Praw Człowieka wynika, że problematyka jakości usług prawników i kontroli sprawowanej nad tą profesją to temat, który nie cieszy się zainteresowaniem. Nie prowadzi się w tej mierze badań, pozostawia korporacjom zawodowym wolną rękę w rozstrzyganiu spraw dyscyplinarnych, co, zdarza się, prowadzi do tolerowania zachowań niepożądanych. Wśród sędziów, z którymi w ramach badań rozmawialiśmy, panuje powszechne przekonanie, że skargi słane przez sądy do okręgowych rad adwokackich nie mają sensu, ponieważ są bagatelizowane. Jeden z prezesów sądu okręgowego mówił nam, że stara się przekonywać sędziów, iż niezależnie od braku reakcji ze strony organów dyscyplinarnych adwokatury należy samorząd o wypadkach przewinień informować. W większości jednak sędziowie, bazując na swoim doświadczeniu, nie widzą celowości takich kroków.

Opisane wyżej przykłady reakcji organów dyscyplinarnych są oczywiście przypadkami skrajnymi. Jednak ich występowanie wskazuje na potrzebę dokładniejszego przyjrzenia się procedurom dyscyplinarnym. Trudno zgodzić się ze stanowiskiem adwokatury , iż postępowania dyscyplinarne są wewnętrzną sprawą korporacji zawodowych. Służą one bowiem ochronie klientów przed nierzetelnymi prawnikami. Nie można ich także zastąpić odpowiedzialnością karną czy cywilną. Podstawową rolą odpowiedzialności cywilnej jest naprawienie szkody, zadośćuczynienie konkretnej osobie, która szkodę poniosła, poniesienie konsekwencji postępowania w konkretnej sprawie w postaci konieczności wypłaty odszkodowania. Jak wykazaliśmy powyżej, dochodzenie roszczeń przeciwko prawnikowi na drodze cywilnej jest w Polsce bardzo trudne. Odpowiedzialność karna dotyczy czynów o dużym ciężarze gatunkowym, pełni rolę odpłaty oraz prewencji indywidualnej i generalnej. Sąd karny jednak nie dysponuje takimi narzędziami, jakimi dysponuje sąd dyscyplinarny. W przypadku bowiem orzeczenia kary pozbawienia prawa wykonywania zawodu sąd powszechny może go pozbawić do maksimum 10 lat. Tylko sąd korporacyjny może na trwałe pozbawić prawa wykonywania zawodu.

Podstawową rolą sądów korporacyjnych jest dbanie o jakość profesji, o przestrzeganie przez nią samą ustalonych wysokich standardów związanych z wykonywaniem zawodu. Celem postępowania dyscyplinarnego jest nie tylko kara, nie tylko moralne zadośćuczynienie pokrzywdzonej osobie (jeśli taka istnieje), ale także, co wymaga podkreślenia, ochrona wszystkich przyszłych potencjalnych klientów prawnika.

Jest wiele możliwych zachowań prawnika, które nie są przestępstwami, a które dyskwalifikują go jako wykonującego zawód. Rolą korporacyjnego systemu odpowiedzialności dyscyplinarnej jest w takich sytuacjach reagować, aż do pozbawienia prawa wykonywania zawodu włącznie. Choć uprawnienie to jest bardzo daleko idące, to jednak pamiętać trzeba, iż podlega także kontroli przez sądownictwo państwowe, a dziś już nawet międzynarodowe.

Helsińska Fundacja Praw Człowieka od lat formułuje postulaty dotyczące postępowań dyscyplinarnych . Jesteśmy m.in. zwolennikami jawności postępowania dyscyplinarnego, by mogło się ono znajdować pod społeczną kontrolą, zgodnie z art. 45 Konstytucji RP i art. 6 „Europejskiej konwencji praw człowieka”.

W przypadku pozostawienia sądownictwa dyscyplinarnego w ramach korporacji powinno się wprowadzić możliwość zaskarżania orzeczeń sądów dyscyplinarnych do sądów powszechnych. Istniejąca procedura umożliwiająca w wyjątkowych wypadkach wniesienie do Sądu Najwyższego kasacji od orzeczeń wyższych sądów dyscyplinarnych jest niewystarczająca.

This entry was posted in Kodeks. Bookmark the permalink.

Dodaj komentarz

Twój adres email nie zostanie opublikowany. Pola, których wypełnienie jest wymagane, są oznaczone symbolem *